Sardar Gurjari

૨૬-૨-૨૦૧૪, બુધવાર

મુખ્ય સમાચાર :

અંગદાનમાં લિંગભેદનો મામલો

28/11/2023 00:11 Send-Mail

ભારતમાં દર વર્ષે લગભગ ત્રણ લાખ લોક સમય પર અંગ ન મળી શકવાને કારણે જીવ ગુમાવી દે છે. પરંતુ આશાનું એક કિરણ દેશની અડધી આબાદી એટલે કે મહિલાઓ દેખાઈ રહી છે. ૨૦૨૧માં ‘એક્સપરિમેન્ટલ એન્ડ ક્લિનિકલ ટ્રાન્સપ્લાન્ટેશન’ જર્નલમાં પ્રકાશિત એક શોધપત્રમાં જીવિત અંગ પ્રત્યારોપણ મામલે દેશમાં ભારે લૈંગિક અસમાનતા જોવા મળી છે.
આંકડા અનુસાર ૨૦૧૯માં અંગ પ્રત્યારોપણનું વિશ્લેષણ કરવા પર જોવા મળ્યું કે લગભગ ૮૦ ટકા અંગદાતા મહિલાઓ છે, મુખ્ય રૂપે માતા કે પત્ની, જ્યારે ૮૦ ટકા અંગ પ્રાપ્તકર્તા પુરુષો છે. દેશમાં અંગ પ્રાપ્ત કરનારી પ્રત્યેક મહિલાની તુલનામાં ચાર પુરુષોનું અંગ પ્રત્યારોપણ થયું છે. વર્ષ ૧૯૯૫ થી ૨૦૨૧ સુધીના આંકડાથી ખબર પડે છે કે ૩૬,૬૪૦ અંગ પ્રત્યારોપણ કરવામાં આવ્યા, જેમાંથી ૨૯ હજારથી વધુ પુરુષો માટે અને ૬૯૪૫ મહિલાઓ માટે હતા. અધ્યયનમાં એ પણ જોવા મળ્યું કે અંગદાન કરવા માટે મોટાભાગે મહિલાઓનું પ્રાથમિક કારણ એમના પર સામાજિક-આર્થિક દબાણ છે અને મોટાભાગના કેસમાં પુરુષ કમાનાર હોય છે, તેથી તેઓ કોઈ સર્જરીથી ખચકાય છે.
જોકે અંગદાનને લઈને લિંગભેદના બીજા મોરચા પણ છે. પુરુષોની તુલનામાં મહિલાઓ વધુ અંગદાન કેમ કરે છે, તેનાં કેટલાંય કારણ હોઈ શકે છે. માનવામાં આવે છે કે મહિલાઓ, પુરુષોની તુલનામાં વધુ સંવેદનશીલ હોય છે. તેમને પોતાના સંબંધીઓ સાથે વધારે લાગણી હોય છે, પરંતુ તેનું એક મોટું કારણ આર્થિક જ માનવામાં આવે છે. જો મહિલાઓ આર્થિક રૂપે પુરુષોની બરાબર હોય તો આ આંકડામાં પણ બરાબરી જોવા મળી શકે છે, પરંતુ હાલમાં જીવનના દરેક ક્ષેત્રમાં મહિલાઓ પિતૃસત્તાના દંશનો શિકાર હોવા છતાં પણ ત્યાગનાં એવાં દૃષ્ટાંત પૂરાં પાડે છે, જેની ક્યાંય કોઈ ચર્ચા નથી થઈ રહી. મહિલાઓ આર્થિક રૂપે આત્મનિર્ભર નહીં હોવાને કારણે તેઓ ખુદ પણ કેટલીય સમસ્યાઓનો સામનો કરી રહી હોય છે. પ્રાકૃતિક આપદાની સ્થિતિમાં પણ સર્વાધિક દુષ્પ્રભાવિત મહિલાઓ જ રહી છે. આ તેમની વાસ્તવિક સ્થિતિને દર્શાવે છે. ૨૦૦૭માં લંડન સ્કૂલ ઓફ ઇકોનોમિક્સના શોધકર્તાઓ દ્વારા ૧૪૧ દેશોમાં કરવામાં આવેલ એક અધ્યયન અનુસાર ૧૯૮૧થી લઈને ૨૦૦૨ સુધી થયેલ પ્રાકૃતિક આપદાઓ દરમ્યાન મરનારી મહિલાઓની સંખ્યા પુરુષોની સંખ્યા કરતાં ઘણી વધારે હતી. સાથે જ આ શોધમાં એ તથ્ય પણ સામે આવ્યું કે જેમ જેમ પ્રાકૃતિક આપદાની વિભીષિકા વધતી ગઈ, તેમ તેમ પુરુષ અને મહિલા મૃત્યુ દર વચ્ચે અંતર પણ વધતું ગયું.
આપણા પુરુષવાદી સમાજે વિચારવું પડશે કે આપણે આર્થિક રૂપે મહિલાઓને સ્વાવલંબી બનાવવામાં ન માત્ર મદદ કરીએ, પરંતુ તેમને એ અહેસાસ પણ કરાવીએ કે સમાજની ગાડીને ચલાવવા માટે જેટલી જરૂરિયાત પુરુષોની છે, એટલી જ મહિલાઓની પણ છે.